Zapytanie nr 1747

do ministra środowiska

w sprawie braku zasadności wycinki starodrzewu na terenie Szczecina

Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 1996 r. Nr 73, poz.350 ze zm.) w zw. z art. 195 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej (M.P. z 2002 r. Nr 23, poz. 298), niniejszym zgłaszam zapytanie poselskie w sprawie braku zasadności wycinki starodrzewu na terenie miasta Szczecina.

Miasto Szczecin leży na powierzchni tysięcy metrów kwadratowych, z czego około 30% to tereny zieleńców, parków oraz lasów miejskich. Od około 2003 roku jednostki pomocnicze miasta prowadzą rabunkową wycinkę starodrzewu bukowo-dębowo-sosnowego. Miało to miejsce między innymi na terenie osiedla Bukowe oraz Wzgórzu Kupały. Te godzące w środowisko naturalne działania nasiliły się jeszcze pod koniec minionego roku, kiedy to wycięto w Parku Leśnym Zdroje olbrzymią ilość buków, dębów i klonów. Na 2006 rok zaplanowano dalszą wycinkę w lasach okalających osiedla Głębokie i Osowo, gdzie według informacji przedstawionych przez działającą tam Radą Osiedla ma zostać wyciętych ponad trzy tysiące 150-letnich buków i sosen.

Władze miasta prowadzą wycinkę w oparciu o uproszczony plan urządzenia lasu, który został zakwestionowany w „Opracowaniu ekofizjograficznym do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego”, w którym reprezentowane środowiska naukowe wskazują na konieczność zmiany dotychczasowej, nieprawidłowej i szkodliwej, gospodarki leśnej prowadzonej na obszarach Lasów Komunalnych Miasta Szczecina.

Jak wynika z pisma wystosowanego przez Radą Osiedla Głębokie - Pilchowo na miano nieodpowiedzialnego, zasługuje stwierdzenie zawarte w uproszczonym planie urządzenia lasu miasta Szczecina, że buk nie ma prawa żyć dłużej niż 140 lat, a dąb lat 180, w przypadku gdy rzeczywisty wiek osiągany przez te drzewa wynosi odpowiednio dla buczyny co najmniej 300 lat, a dla dębu nawet 1000 lat.

Warto dodać, iż wycinający w sposób szczególny upodobali sobie najdorodniejsze drzewa, które stanowią tak potrzebne „zielone płuca” dla naszych miast. To właśnie istnienie lasów decyduje o ekologicznym bezpieczeństwie mieszkańców naszych lokalnych społeczeństw.

Czy Pan Minister uważa, iż zasadne by było nadanie Lasom Miejskim Szczecina statusu lasów chronionych?

Biorąc pod uwagę, iż przykład Szczecina na pewno nie jest odosobniony, czy Pan Minister uzna za konieczne wprowadzenie ustawowego uregulowania, polegającego na odebraniu lasom miejskim funkcji gospodarczej, co uniemożliwiłoby rabunkową wycinkę, a pozwalało tylko na wykonywanie cięć pielęgnacyjnych i sanitarnych?

Czy można liczyć na to, iż Pan Minister spowoduje zmianę uproszczonego planu urządzenia lasu dla miasta Szczecina, w oparciu o który odbywa się przedstawiona rabunkowa gospodarka leśna?

Czy w związku z zagrożeniem wycinką kolejnych drzew, co spowoduje nieodwracalne i szkodliwe społecznie i zdrowotne zmiany, Pan Minister i podległe Mu służby, w tym właściwy Inspektorat Ochrony środowiska przeprowadzą pilną kontrolę i będą temu zjawisku niezwłocznie przeciwdziałać?

Poseł Joachim Brudziński

Szczecin, dnia 10 września 2006 r.

Odpowiedź ministra środowiska

na zapytanie nr 1747

w sprawie braku zasadności wycinki starodrzewu na terenie Szczecina

Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 29 września 2006 r., znak SPS-024-1747/06, przy którym przekazane zostało zapytanie posła Joachima Brudzińskiego w sprawie braku zasadności wycinki starodrzewu na terenie Szczecina, przedstawiam poniższą informację.

Zgodnie z ustawą z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.) trwale zrównoważoną gospodarką leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu z uwzględnieniem takich celów, jak zachowanie lasów i pełnionych przez nie funkcji. Oznacza to, że zarządzanie i użytkowanie lasu prowadzi się w sposób, który pozwala zachować zasoby leśne jako odnawialną strukturę i nie uszczupli ich w dłuższej perspektywie czasowej.

Szczegółowe zasady sporządzania planów urządzenia lasu (dla lasów Skarbu Państwa) i uproszczonych planów urządzenia lasu (dla lasów prywatnych i gminnych) określa ustawa o lasach oraz rozporządzenie Ministra środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (Dz. U. Nr 256, poz. 2151), a wcześniej podobne rozporządzenie Ministra Ochrony środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 28 grudnia 1998 r.

Sporządzenie uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów gminnych (komunalnych) zleca gmina, a zatwierdzenia takiego planu do końca 2005 r. dokonywać wojewoda. Od dnia 1 stycznia 2006 r. zatwierdzanie uproszczonych planów urządzenia lasu przesz?o do kompetencji starostów, którzy jednocześnie nadzoruj? ich wykonanie.

Z informacji Zakładu Usług Komunalnych w Szczecinie, administratora Lasów Miejskich, wynika, że gospodarka leśna prowadzona jest na podstawie uproszczonego planu urządzenia lasu opracowanego na lata 2002-2011 i zatwierdzonego przez Wojewodę Zachodniopomorskiego.

Na etapie zatwierdzania projekt uproszczonego planu urządzenia lasu Lasów Miejskich miasta Szczecina wyłożony był do publicznego wglądu w dniach od 11 października do 10 grudnia 2002 r. w siedzibie Urzędu Miejskiego w Szczecinie. Do projektu planu nie wniesiono żadnych zastrzeżeń i został on pozytywnie zaopiniowany przez nadleśnictwa: Kliniska, Gryfino i Trzebież oraz Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody w Szczecinie. Integralną częścią planu jest Program Ochrony Przyrody określający zakres ochrony elementów ekosystemu leśnego.

Lasy Miejskie miasta Szczecina z mocy prawa są lasami ochronnymi. Zgodnie z art. 77 ustawy o lasach lasami ochronnymi stały się lasy zaliczone do ochronnych na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych (znajdujące się w granicach administracyjnych miast, a także położone w odległości do 10 km od granic administracyjnych miast liczących ponad 50 tys. mieszkańców).

W uproszonym planie urządzenia lasu dla Lasów Miejskich miasta Szczecina planowane są zabiegi niezbędne dla zachowania trwałości lasów na tym terenie. Przeważają wskazania związane z pielęgnacją drzewostanów i cięciami sanitarnymi, a tylko dla nielicznych przeszłorębnych zaprojektowano zabiegi związane z przebudową drzewostanów. Przebudowa drzewostanów prowadzona jest rębniami złożonymi o bardzo małym rozmiarze cięć i wymuszana jest wiekiem drzewostanów (ponad 150 lat) oraz dostosowaniem składu gatunkowego przyszłych odnowień do warunków siedliskowych.

Pan Bohdan Ważyński, emerytowany profesor zwyczajny Katedry Urządzania Lasu Akademii Rolniczej w Poznaniu, w opiniach z maja 2005 r. i lutego 2006 r. dotyczących korekty „Uproszczonego planu urządzenia lasu dla Lasów Miejskich gminy miasta Szczecina na lata 2002-2011” i zasadności wykonywania zabiegów odnowieniowych w lasach komunalnych miasta Szczecina stwierdzić, że prowadzone przez leśników zabiegi gospodarcze są zgodne z wytycznymi ustawy o lasach i ustawy o ochronie przyrody, a pozyskanie drewna wynika wyłącznie z potrzeb odnowieniowych i pielęgnacyjnych. Profesor potwierdza również, że uwarunkowania ekologiczne (jako priorytetowe) i uwarunkowania społeczne (rekreacyjna funkcja lasów miejskich) są uwzględniane w uproszczonym planie urządzenia lasu.

Również Rada Naukowo-Społeczna Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Puszcze Szczecińskie”, w osobach: prof. dr hab. Saturnin Borowiec, prof. dr hab. Aleksandra Stachak i mgr in?. Jacek Kowalski, w piśmie z dnia 6 maja 2005 r. skierowanym do Rady Osiedla Głębokie-Pilchowo w Szczecinie potwierdzi?a, że uproszczony plan urządzenia lasu dla Lasów Miejskich miasta Szczecina jest zgodny z prawem. Podczas wizji lokalnej w oddz. 90z i 90x zespół ten stwierdził, że rozpoczęcie procesu odnowienia ponad 150-letniego drzewostanu, poprzez poszerzanie istniejących luk (tworząc tzw. gniazda), stworzy warunki do rozwoju młodego pokolenia dębu szypułkowego. Rosnące w drzewostanie stare sosny są zahubione, a planowane ich usunięcie pozwoli na stworzenie warunków do naturalnego odnowienia buka.

W planach urządzenia lasu i uproszczonych planach urządzenia lasu dla drzewostanów rębnych określany jest minimalny wiek wyrębu, a nie maksymalny. Zgodnie z wymienionym na wstępie rozporządzeniem Ministra środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. minimalny wiek wyrębu dla dębu wynosi 120 lat, dla buka i jodły - 100 lat, dla sosny, świerka i modrzewia - 80 lat. W lasach ochronnych (a takimi są lasy miejskie) minimalny wiek wyrębu jest z reguły podwyższany, w zależności od pełnionych przez nie funkcji.

Do zleceniodawcy (gminy) należy ustalenie na etapie planowania zakresu i lokalizacji prac urządzeniowych, w porozumieniu z przedstawicielem zatwierdzającego uproszczony plan urządzenia lasu (starosty) i wykonawcy planu, pełnionych przez lasy funkcji, wieków wyrębu dla poszczególnych gatunków drzew oraz rodzaju rębni i sposobów odnowienia, a także potrzeb w zakresie przebudowy drzewostanów.

Zmiana uproszczonego planu urządzenia lasu może był dokonana aneksem, przy zachowaniu procedur określonych w art. 23 ustawy o lasach.

W świetle powyższego nie ma podstaw prawnych, a w mojej ocenie również merytorycznych, do odebrania lasom miejskim funkcji gospodarczych, jak również zalecenia z urzędu zmiany uproszczonego planu urządzenia lasu dla lasów miasta Szczecina.

Pozwolę sobie podkreślić, że zbyt długie przetrzymywanie starych drzewostanów na pniu, w związku z postępującym procesem zamierania poszczególnych drzew i możliwością ich wywrócenia, może zagrażać życiu i zdrowiu osób, co w sposób szczególny dotyczy lasów silnie penetrowanych przez ludność (lasy w miastach i wokół miast).

Z poważaniem

Minister

Jan Szyszko

Warszawa, dnia 31 października 2006 r.