Zapytanie nr 1746

do ministra nauki i szkolnictwa wyższego

w sprawie dotacji na Fundusz Pomocy Materialnej Uniwersytetu Szczecińskiego

Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 1996 r. Nr 73, poz. 350 ze zm.) w zw. z art. 195 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej (M.P. z 2002 r. Nr 23, poz. 298), niniejszym zgłaszam zapytanie poselskie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie dotacji na Fundusz Pomocy Materialnej Uniwersytetu Szczecińskiego.

Uniwersytet Szczeciński jest największym ośrodkiem akademickim na Pomorzu zachodnim. Uczelnia ta jest miejscem, w którym spotykają się zarówno studenci ze Szczecina, jak i młodzi ludzie dojeżdżający z najdalszych zakątków województwa zachodniopomorskiego. Należy dodać, iż Uniwersytet Szczeciński jest bardzo prężnie rozwijającą się szkołą wyższą, która staje się najważniejszym ośrodkiem nauki i integracji środowisk intelektualnych na ziemiach zachodnich, także dzięki otwartości na współpracą międzynarodową.

Każda państwowa uczelnia wyższa dysponuje funduszem socjalnym utworzonym ze środków budżetu państwa, przeznaczonym m. in. na wypłaty stypendiów, zapomóg czy też remonty domów studenckich.

W 2005 roku liczba osób uprawnionych do świadczeń z funduszu pomocy materialnej i socjalnej Uniwersytetu Szczecińskiego wyniosła 10002. Dotacja celowa na przedmiotowy fundusz opiewała na niespełna dwadzieścia osiem milionów złotych. W 2006 roku ilość osób uprawnionych do świadczeń materialnych znacząco wzrośnie, szczególnie od nowego roku akademickiego. Ze środków funduszu Uniwersytet wypłaca nie tylko stypendia, ale także utrzymuje i remontuje domy akademickie. W tym roku niezbędne jest przeprowadzenie niezbędnych remontów w kilku domów akademickich.

Wiadomo, że Ministerstwo zaplanowało na 2006 rok dotację na poziomie niewiele wyższym, niż przyznana w ubiegłym roku. Wynika z tego, iż dotacja na bieżący rok nie zwiększy się w sposób odpowiadający przyrostowi liczby osób wymagających pomocy socjalnej. Ponadto należy wziąć pod uwagę, iż od nowego roku z funduszu pomocy materialnej i socjalnej będą wypłacane stypendia dla studentów studiów doktoranckich, co poszerza pulą jego beneficjentów. W wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego zbiór uprawnionych do pomocy materialnej poszerzyć się o studentów studiów niestacjonarnych. Powiększenie liczby podmiotów uprawnionych do świadczeń materialnych w połączeniu z potrzebą wykonania niezbędnych remontów w domach akademickich spowoduje, iż trzeba będzie znacząco obniżyć wysokość stypendiów i zapomóg wypłacanych studentom Uniwersytetu Szczecińskiego, co wywołało niedopuszczalny skutek w postaci rezygnacji osób najuboższych ze zdobywania wiedzy na studiach. Przecież to stypendia i zapomogi są niejednokrotnie jedynym źródłem utrzymania studiującego. Należy przy tym wziąć pod uwagę, że zarówno koszty utrzymania (stancja, wyżywienie), jak i koszty samego studiowania (podręczniki akademickie, przybory naukowe) znacząco wzrastają, a obniżenie stypendiów spowoduje w niejednym studenckim budżecie załamanie i pociągnie - jeszcze raz podkreślę - rezygnację ze studiów, co będzie dla naszego państwa niesłychanie szkodliwe.

Dlaczego pomimo poszerzenia się grupy beneficjentów uprawnionych do świadczeń z funduszu pomocy materialnej i socjalnej o studentów studiów niestacjonarnych Ministerstwo nie przekazało na rzecz Uniwersytetu Szczecińskiego w 2005 roku odpowiednio większej sumy środków finansowych?

W jakiej rzeczywiście wysokości została zaplanowana na rok akademicki 2006/2007 dotacja dla Uniwersytetu Szczecińskiego i czy uwzględnia ona stały wzrost liczny uprawnionych do świadczeń socjalnych (w tym studentów studiów doktoranckich) oraz niezbędne remonty domów studenckich?

Jak przedstawia się mechanizm naliczania dotacji i czy uwzględnia on szczególne potrzeby takich uczelni jak Uniwersytet Szczeciński, które jeszcze się rozwijają oraz swoją działalność prowadzą na ziemiach, gdzie stopień pauperyzacji społeczeństwa jest dość wysoki?

Wiadomo mi, że do Pana Ministra wystosowano prośbę o zwiększenie dotacji na fundusz pomocy materialnej i socjalnej dla studentów US. Czy biorąc pod uwagę, iż stypendia stanowić niekiedy jedyne źródło utrzymania studentów, umożliwiające podjęcie oraz kontynuacją nauki, Uniwersytet Szczeciński otrzyma zadawalająco wysokie dofinansowanie pozwalające zabezpieczyć na godnym poziomie wysokość pomocy materialnej dla studentów na rok akademicki 2006/2007?

Poseł Joachim Brudziński

Szczecin, dnia 18 września 2006 r.

Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego - z upoważnienia ministra

na zapytanie nr 1746

w sprawie dotacji na Fundusz Pomocy Materialnej Uniwersytetu Szczecińskiego

Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na zapytanie Pana Posła Joachima Brudzińskiego przesłane przy piśmie SPS-024-1746/06, dotyczące dotacji dla Uniwersytetu Szczecińskiego na pomoc materialną dla studentów, uprzejmie wyjaśniam:

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z poźn. zm.) podział dotacji na pomoc materialną dla studentów uczelni publicznych (łącznie z KUL i PAT) i niepublicznych nadzorowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz kościelnych szkół wyższych Kościoła Katolickiego, a także trzech akademii wojskowych, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nastąpił według zasad pozytywnie zaopiniowanych przez Radę Główną Szkolnictwa Wyższego i zatwierdzonych przez Ministra Edukacji i Nauki. Uczelnie zostały powiadomione o zasadach podziału dotacji.

Porównując dotacją na pomoc materialną dla studentów uczelni publicznych w roku 2006 do dotacji przekazanej w roku 2005 (bez uwzględnienia podziałów uzupełniających), odnotowuje się wzrost w wysokości 1,9%.

Kwota dotacji dla poszczególnych uczelni została obliczona z uwzględnieniem dziesięciomiesięcznego okresu wypłacania studentom świadczeń pomocy materialnej w następujący sposób:

1. Część dotacji (15,0% ogólnej kwoty dotacji), z przeznaczeniem na remonty domów i stołówek studenckich w uczelniach publicznych (łącznie z KUL i PAT), do rozdysponowania na poszczególne uczelnie proporcjonalnie do liczby studentów zakwaterowanych w domach studenckich uczelni macierzystych;

2. Zasadniczą część dotacji (84,0% ogólnej kwoty dotacji) z przeznaczeniem na świadczenia pomocy materialnej dla studentów w uczelniach publicznych i niepublicznych.

Zasadniczą część dotacji podzielono przy zastosowaniu następujących proporcji:

- 47,8% dotacji - proporcjonalnie do liczby studentów;

- 30,0% dotacji - proporcjonalnie do liczby studentów otrzymujących świadczenia socjalne;

- 20,0% dotacji - proporcjonalnie do liczby studentów uprawnionych do zakwaterowania, tj. studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, którym codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie;

- 2,2% dotacji proporcjonalnie do liczby studentów niepełnosprawnych.

W wyniku podziału dotacji według przyjętych reguł wystąpiły różnice w wysokościach dotacji na 2006 r. w odniesieniu do roku ubiegłego.

Z uwagi na różnice wyliczonej według powyższych propozycji kwoty dotacji na 2006 r. dla poszczególnych uczelni, w stosunku do przekazanych kwot dotacji na 2005 r. zastosowano korektę poziomu planu dotacji na 2006 r., przyjmując, że poziom planu dotacji na 2006 r. nie może był niższy od 90% i wyższy od 115% dotacji z roku ubiegłego, bez uwzględniania kalkulacyjnego naliczenia części dotacji odnoszonej do remontów domów i stołówek studenckich zarówno w roku 2005, jak i 2006 r. oraz przyznanych kwot dotacji na wnioskowane przez uczelnie publiczne potrzeby remontowe w 2005 r.

Studenci studiów niestacjonarnych uzyskali prawo do pomocy materialnej w 2004 r. na mocy ustawy z dnia 28 maja 2004 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, ustawy o wyższych szkołach zawodowych, ustawy o pożyczkach i kredytach studenckich oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1598). Na ten cel zaplanowano w budżecie państwa na 2004 r. dodatkowe środki w kwocie 700 mln zł do podziału na wszystkie uczelnie. Kwota dotacji na pomoc materialną dla studentów planowana w budżecie państwa na kolejne lata (2005 r. i 2006 r.) utrzymuje się na podobnym poziomie - ok. 1,5 mld zł i uwzględnia konieczność realizacji przez uczelnie zadań związanych z pomocą materialną dla studentów niestacjonarnych.

W związku z objęciem pomocą materialną studentów studiów niestacjonarnych Uniwersytet Szczeciński otrzymać w roku 2004 dodatkowe środki w wys. 13 186,5 tys. zł.

W 2005 r. dotacja na pomoc materialną dla Uniwersytetu Szczecińskiego wyniosła 28 293,8 tys. zł, a na 2006 r. - 26 531,7 tys. zł. Na zmniejszenie dotacji w roku 2006 miały wpływ następujące czynniki:

- zmniejszenie liczby studentów Uniwersytetu z 36 456 do 34 746 (o 4,9%);

- zwiększenie ogólnej liczby studentów w Polsce, co przy podobnym poziomie dotacji na pomoc materialną w roku 2006 wpłynęło na poziom dotacji przyznawanej poszczególnym uczelniom.

Ponadto dotacja na 2005 r. zawiera dodatkowe środki, które zostały przyznane uniwersytetowi w ramach podziału uzupełniającego nierozdysponowanej kwoty dotacji z roku 2005 (w wysokości 581,4 tys. zł).

Należy podkreślić, iż na zadania związane z realizację świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów, którzy uzyskali uprawnienie do ubiegania się o te świadczenie z dniem 1 października 2006 r., uczelnie otrzymają w bieżącym roku dodatkowe środki, które powiększą uczelniane fundusze pomocy materialnej dla studentów i doktorantów.

Uczelnie, dla których przyznana dotacja na pomoc materialną dla studentów nie jest wystarczająca na wypłatę świadczeń studentom, mają możliwość zwrócenia się do ministerstwa o zwiększenie dotacji. W budżecie są zarezerwowane środki przewidziane do podziałów uzupełniających w trakcie roku na wnioskowane przez uczelnie zwiększone potrzeby w zakresie pomocy materialnej dla studentów, w tym remonty domów i stołówek studenckich. Obecnie ministerstwo oczekuje na określenie przez Uniwersytet Szczeciński potrzeb w zakresie dofinansowania świadczeń pomocy materialnej dla studentów.

Warto również wspomnieć, iż plan dotacji na pomoc materialną dla studentów poszczególnych uczelni jest określany na początku każdego roku kalendarzowego. Jednym z elementów algorytmu podziału dotacji jest liczba studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, pobierających świadczenia socjalne oraz uprawnionych do zakwaterowania w domach studenckich, tj. studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, którym codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie (łącznie 50% dotacji). Uwzględnienie w podziale dotacji elementów odnoszonych do liczby studentów znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej ma na celu skierowanie relatywnie większej liczby środków do uczelni, w których kształci się więcej młodzieży o niskim dochodzie na osobą w rodzinie.

Z najnowszych danych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny - według stanu w dniu 30 listopada 2005 r. - wynika, iż następuje stopniowy rozwój pomocy materialnej dla studentów, w tym szczególnie świadczeń o charakterze socjalnym na tle świadczeń o charakterze motywacyjnym, co stanowi pozytywną tendencję przeznaczania przez uczelnie coraz większych środków budżetowych na zaspokajanie potrzeb najuboższych studentów. W roku akademickim 2005/2006 liczba studentów otrzymujących stypendia stanowiła 29,4% ogółu studentów. W porównaniu z rokiem akademickim 2004/2005 liczba stypendystów wzrosła o 21,1%. W porównywanym okresie obserwuje się dynamiczny wzrost liczby stypendiów socjalnych - o 22,7%, podczas gdy liczba stypendiów za wyniki w nauce lub sporcie wzrosła o 11,3% (relacja stypendiów socjalnych do stypendiów za wyniki w nauce lub sporcie wynosi 51,3% do 48,7%). Znacznie wzrosła również liczba studentów otrzymujących stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych - o 173,5%. Wzrosła również wysokość stypendium socjalnego - o 39,2% (do 188,1 zł) oraz stypendium za wyniki w nauce - o 25,8% (do 226 zł). średnia wysokość zapomogi wynosiła w 2005 r. 462 zł (wzrost o 34,3%).

Z wyrazami szacunku

Sekretarz stanu

Stefan Jurga

Warszawa, dnia 26 października 2006 r.